De regels rondom Algemeen nut beogende instellingen (ANBI’s) zijn opnieuw in beweging. In de kabinetsreactie van 1 juni 2026 wordt duidelijk dat de overheid misbruik van de ANBI-status wil aanpakken, maar tegelijkertijd ruimte wil houden voor organisaties die hun maatschappelijke rol serieus nemen. Dat zorgt voor een ontwikkeling waarbij controle en transparantie toenemen, zonder dat er direct extra regeldruk wordt opgelegd. Voor veel stichtingen en goede doelen betekent dit dat er de komende jaren meer verandert dan op het eerste gezicht lijkt. Maar wat betekent dit concreet voor ANBI’s en als je ermee werkt?
Meer inzicht in schenken en giftenaftrek
Een belangrijk moment ligt in 2028, wanneer de giftenaftrek wordt geëvalueerd. Dan wordt gekeken naar de effecten van de recente wijzigingen, zoals de beperking van de periodieke giftenaftrek tot € 250.000 per jaar (en sinds 2025 € 1.500.000 per jaar). Deze evaluatie kan invloed hebben op hoe aantrekkelijk schenken fiscaal blijft, zowel voor donateurs als voor de ontvangende organisaties. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan alternatieven voor het vervallen van de regeling ‘geven uit de vennootschap’. Dat laat zien dat het fiscale kader rondom schenken nog niet is uitgekristalliseerd en de komende jaren kan veranderen.
Meer toezicht en digitalisering
De grootste verandering zit waarschijnlijk in de manier waarop toezicht wordt ingericht. De Belastingdienst zet nadrukkelijk in op digitalisering. Vanaf 2029 wordt een nieuwe omgeving voor de publicatieplicht ingevoerd en vanaf 2030 volgt een centrale toezichtportal. Hiermee wordt informatie niet alleen beter inzichtelijk, maar ook eenvoudiger te controleren. Dat betekent dat afwijkingen sneller zichtbaar worden, bijvoorbeeld als vermogen wordt opgebouwd zonder duidelijke besteding of als kosten en uitgaven niet in verhouding staan. Transparantie wordt daarmee steeds belangrijker. Daarnaast komt er meer aandacht voor de mogelijkheid om gebruik te maken van een zogenoemde groepsbeschikking. Hiermee kunnen met elkaar verbonden instellingen gezamenlijk als ANBI worden behandeld. Dat kan in de praktijk zorgen voor minder administratieve lasten en een efficiëntere inrichting van het toezicht.
Strengere regels bij verlies van de ANBI-status
Ook voor organisaties die hun ANBI-status verliezen, veranderen de regels. In de praktijk gaat het dan vooral om wat er gebeurt met het opgebouwde vermogen. Vanaf 2029 wordt naar verwachting een bestedingsverplichting ingevoerd voor instellingen waarbij de ANBI-status wordt ingetrokken en het vermogen € 25.000 of meer bedraagt. Dit betekent dat het aanwezige vermogen binnen een afzienbare periode – in beginsel binnen drie jaar (inclusief het jaar van intrekking) – alsnog moet worden ingezet voor het algemeen nut. Wanneer niet aan deze verplichting wordt voldaan, kan een bestuurlijke boete worden opgelegd. Hoewel dit aansluit bij de gedachte achter de ANBI-regeling, kan dit in de praktijk voor uitdagingen zorgen, bijvoorbeeld als middelen niet direct beschikbaar of inzetbaar zijn of als de bestedingshorizon juist langer van aard is. Opvallend is dat er tegelijkertijd geen strengere eisen komen voor de samenstelling van het bestuur. De overheid kiest er bewust voor om hier geen extra verplichtingen op te leggen, juist om de balans tussen toezicht en werkbaarheid te behouden.
Kijk vooruit en schakel tijdig een fiscaal expert in
De rode draad in al deze ontwikkelingen is duidelijk: meer inzicht, meer controle en een grotere nadruk op verantwoording. Dat vraagt van organisaties dat zij niet alleen voldoen aan de regels van vandaag, maar ook vooruitkijken naar wat er komt. De impact hiervan raakt vaak meer dan alleen de ANBI zelf. Denk bijvoorbeeld aan schenkingen, vermogensopbouw en de manier waarop een organisatie is ingericht. Het is goed daarnaast goed om te realiseren dat ook nog wordt gewacht op nadere regelgeving over de vennootschapsbelastingpositie van stichtingen. Ook op dat vlak kunnen de komende jaren belangrijke wijzigingen volgen.
Kijk vooruit en schakel tijdig een fiscaal expert in
De rode draad in al deze ontwikkelingen is duidelijk: meer inzicht, meer controle en een grotere nadruk op verantwoording. Dat vraagt van organisaties dat zij niet alleen voldoen aan de regels van vandaag, maar ook vooruitkijken naar wat er komt. De impact hiervan raakt vaak meer dan alleen de ANBI zelf. Denk bijvoorbeeld aan schenkingen, vermogensopbouw en de manier waarop een organisatie is ingericht. Forward Fiscalisten ondersteunt ondernemingen en particulieren bij deze vraagstukken. Onze estate planner Gijs Cox denkt graag mee over de gevolgen van deze ontwikkelingen en helpt bij het maken van keuzes die passen bij uw situatie, zowel nu als in de toekomst. Ook eens sparren over uw ANBI-structuur of de fiscale impact van deze veranderingen? Neem dan gerust contact met ons op via info@forwardfiscalisten.nl.
