De papieren schenking is al jarenlang een veelgebruikte constructie binnen estate planning. Met deze constructie wordt vermogen overgedragen zonder dat direct liquide middelen nodig zijn, terwijl tegelijkertijd fiscale voordelen kunnen worden benut. In de praktijk wordt een papieren schenking vaak gezien als een vaste en bestendige afspraak. Toch kunnen omstandigheden in de loop der tijd veranderen. Financiële posities verschuiven, regels ontwikkelen zich en afspraken die ooit goed pasten, sluiten niet altijd meer aan bij de huidige situatie. Juist daarom is het belangrijk om ook bestaande schenkingsstructuren met enige regelmaat opnieuw te bekijken. Onze estate planner Gijs Cox neemt de belangrijkste aspecten met je door in zijn nieuwe blog.
Wanneer wordt een papieren schenking een probleem?
In een rechtszaak die eind 2025 speelde, ging het om meerdere papieren schenkingen die zorgvuldig waren vastgelegd in notariële aktes. Zoals gebruikelijk was daarbij een jaarlijkse renteverplichting van 6% afgesproken. Hoewel deze constructie in eerste instantie goed werkte, ontstond er in de praktijk een situatie waarin het structureel lastig werd om aan die renteverplichting te blijven voldoen. In een omgeving van lage marktrentes en toenemende financiële druk kan zo’n vaste renteverplichting bovendien extra zwaar gaan wegen. Dat riep de vraag op of de gemaakte afspraken nog wel uitvoerbaar waren.
Ruimte voor ontbinding, maar met duidelijke grenzen
De rechtbank oordeelde dat ontbinding van een papieren schenking – onder omstandigheden zelfs met terugwerkende kracht – mogelijk kan zijn wanneer sprake is van onvoorziene omstandigheden. Daarbij geldt dat het niet gaat om een tijdelijke tegenvaller, maar om een structurele situatie waarin nakoming van de verplichtingen niet meer realistisch is. Alleen wanneer daadwerkelijk sprake is van duurzame betalingsonmacht en de renteverplichting niet langer kan worden nagekomen, kan ontbinding in beeld komen. Dit betekent dat een papieren schenking niet volledig onaantastbaar is. Tegelijk ligt de lat hoog en blijft de oorspronkelijke afspraak in veel gevallen gewoon in stand. Ontbinding is dus geen standaard uitweg, maar een uitzondering voor situaties waarin voortzetting feitelijk niet meer haalbaar is.
Wat betekent dit voor uw situatie?
Deze uitspraak maakt duidelijk dat het verstandig is om niet alleen bij het opzetten van een papieren schenking stil te staan bij de gevolgen, maar ook gedurende de looptijd. Een vaste renteverplichting die jarenlang passend was, kan in een andere economische of persoonlijke situatie minder goed uitpakken. Door periodiek te beoordelen of een schenkingsstructuur nog aansluit bij uw financiële mogelijkheden, voorkomt u dat u later voor lastige keuzes komt te staan.
Daarnaast kan het in de praktijk verstandig zijn om bij het opstellen van papieren schenkingen na te denken over aanvullende flexibiliteit, bijvoorbeeld door het opnemen van een herroepingsclausule die kan worden ingezet bij onvoorziene omstandigheden. Daarmee kan in bepaalde situaties worden voorkomen dat direct een beroep moet worden gedaan op ontbinding via de rechter. Dit geldt zowel voor nieuwe als voor bestaande papieren schenkingen.
Vooruitkijken met estate planning
De papieren schenking blijft een krachtig instrument binnen estate planning, maar vraagt om actief beheer en aandacht in de tijd. Door tijdig stil te staan bij veranderingen in uw situatie, houdt u grip op de uitvoering en voorkomt u verrassingen. Binnen Forward Fiscalisten denken wij graag mee over dit soort vraagstukken. Estate planner Gijs Cox begeleidt particulieren en families bij het inrichten en onderhouden van vermogensstructuren, met oog voor zowel fiscale als praktische aspecten. Overweegt u een papieren schenking of wilt u uw bestaande afspraken laten toetsen? Dan is het verstandig om tijdig inzicht te krijgen in de mogelijkheden en risico’s. Neem gerust contact op via info@forwardfiscalisten.nl. Onze specialisten staan iedere werkdag voor je klaar.
