We sluiten deze serie af met de meest verraderlijke consequentie van allemaal. Je dacht een paar maanden te werken vanuit dat huis in Spanje. Geen verhuizing, geen emigratieplan, gewoon de zon opzoeken. En toch kan de fiscus oordelen dat je fiscale woonplaats is verschoven. Dat raakt niet alleen werknemers, maar juist ook DGA’s en ondernemers.
Een open norm van 130 jaar oud
De fiscale woonplaats wordt in Nederland bepaald door artikel 4 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen, en is een open norm die al ruim 130 jaar vrijwel ongewijzigd bestaat. Er is geen vast aantal dagen, geen harde grens. Het draait om alle feiten en omstandigheden samen, en de centrale vraag is of er een “duurzame band van persoonlijke aard” met Nederland bestaat. Die band is sneller aanwezig dan je denkt. De Advocaat-Generaal concludeerde recent nog dat de open norm recht doet aan de werkelijkheid en dat herijking niet nodig is. Maar in de praktijk zorgt diezelfde norm voor veel onzekerheid: hij past slecht bij de huidige digitale, mobiele manier van werken. Het gevolg is dat emigreren, fiscaal gezien echt loskomen van Nederland, verrassend lastig is. Een duurzame band van enige aard is namelijk al heel snel aanwezig.
Welke feiten geven de doorslag?
De rechtspraak laat zien hoe alledaags de doorslaggevende feiten kunnen zijn. In verschillende zaken speelden mee: de plaats waar iemand zijn bankzaken en post regelde, het hebben van een Nederlandse zorgverzekering, een lidmaatschap van de sportclub, schilderijen die in de Nederlandse woning achterbleven, en zelfs een koelkast gevuld met Nederlandse verse producten tijdens een controle. Persoonlijke bezittingen en sociale bindingen wegen zwaar mee. Wat opvalt: het zijn niet de grote, formele zaken die beslissen, maar de optelsom van kleine, persoonlijke aanknopingspunten. Een uitspraak over een profvoetballer maakte dit concreet: ondanks een duurzame band met Nederland woonde hij volgens de rechtbank toch in Duitsland, omdat hij daar voornamelijk woonde en werkte. De weging van feiten is dus geen exacte wetenschap en dat maakt het juist zo onvoorspelbaar.
Dubbele woonplaats en de tie-breaker
Wat gebeurt er als twee landen allebei vinden dat jij hun inwoner bent? Dan ontstaat een dubbele woonplaats en die kan leiden tot dubbele heffing. De oplossing ligt niet in het aanpassen van de nationale regels, maar in het belastingverdrag. De zogenoemde tie-breakerbepaling (artikel 4 OESO-modelverdrag) bepaalt dan stap voor stap waar je geacht wordt te wonen: eerst op basis van een duurzaam tehuis, dan het middelpunt van de levensbelangen, vervolgens de nationaliteit en uiteindelijk onderling overleg tussen de landen. Voor de DGA die overweegt om vanuit de zon te werken, is dit de scherpste les van de hele serie. Verschuift de werkelijke leiding van je vennootschap, of je persoonlijke woonplaats, dan kunnen de gevolgen ingrijpend zijn: afrekenen bij emigratie, verplichte uitschrijving uit de BRP, en impact op pensioen en verzekeringen. Werken in de zon is heerlijk, maar doe het met open ogen, en laat je positie tijdig toetsen voordat een vakantieadres een fiscale emigratie wordt.
Oriënterend gesprek of kritisch vergelijk?
Wij kunnen ons voorstellen dat je diverse vragen hebt naar aanleiding van deze blogs. Neem vrijblijvend contact op voor deskundige ondersteuning en een helder overzicht van onze diensten. Stuur een mail naar info@forwardfiscalisten.nl en omschrijf kort de huidige situatie en de fiscale vragen die open staan. Wij leggen dan doorgaans op werkdagen binnen 24 uur contact met je, om je concreet verder te helpen. Onze fiscale specialist Susanne Schorel helpt je graag de juiste structuur op te zetten, zodat je met vertrouwen internationaal kunt ondernemen.
